Λάβαμε και δημοσιεύουμε ένα κείμενο συμβολής του Ανδρέα Κυράνη στο 2ο Συνέδριο για το υπαρξιακό πρόβλημα της χώρας στη τροχιά του 21ου αιώνα, με τίτλο: «Για την παραγωγική μας συγκρότηση και το υπαρξιακό πρόβλημα της χώρας».
«ἀναθρεῖ ἃ ὄπωπε»
«Ἀρχὴ σοφίας ἡ τῶν ὀνομάτων ἐπίσκεψις»
«Οὐκ ἐν τῷ πολλῷ τὸ εὖ, ἀλλ’ ἐν τῷ εὖ τὸ πολύ» ή αλλιώς το κατάλληλο είναι πολύ.
Η ύπαρξη μιας χώρας ως αυτεξούσιας, αυτοδύναμης και αυτόφωτης συλλογικής οντότητας, και του λαού της ως ενεργού υποκειμένου, προϋποθέτει μια πρωταρχική υλική βάση. Τόπο, διαχρονία και αυτεξούσια παραγωγική υπόσταση. Αυτή και μόνο η παραγωγική υπόσταση, συγκροτεί και στηρίζει το συλλογικό υποκείμενο σε ειδοποιό οντότητα στο διεθνές γίγνεσθαι, επιτρέποντας του παράλληλα να συγκροτήσει ταυτότητα πολιτειακή, πνευματική και πολιτισμική.
Ο αείμνηστος πρύτανης του ΕΜΠ, Θεμιστοκλής Ξανθόπουλος, μιλούσε και έγραφε για την ζωτική, σε «συνθήκες πολέμου», ανάγκη ενδογενούς παραγωγικής μας ανασυγκρότησης.
Ζούμε μια σκληρά μεταβατική, χαοτική εποχή που την υπερπροσδιορίζει η ριζική αλλαγή στο κυρίαρχο παραγωγικό μοντέλο. Το μοντέλο αυτό, αγνό προϊόν της αποικιοκρατίας, γεννήθηκε μαζί της κάπου στον 11ο αιώνα με την ανάδυση της ενετοκρατίας, αξιοποίησε την πτώση του Βυζαντινού κόσμου, γέννησε την Δυτική Αναγέννηση, τον Δυτικό εργαλειακό διαφωτισμό και την περίφημη βιομηχανική επανάσταση. Στην τελευταία του φάση, ήδη από τον 19ο αιώνα, ταυτίστηκε με τον αγγλοσαξονικό κόσμο και το κυρίαρχο διεθνώς πρότυπο του.
Η λεγόμενη τεχνολογική επανάσταση, προϊόν της τεχνοεπιστήμης, «ωριμάζει» στις μέρες μας ως παντοκρατορία της τεχνητής νοημοσύνης τινάζοντας στον αέρα το μέχρι χθες κυρίαρχο διεθνές παραγωγικό σκηνικό.
Ο Θεμιστοκλής Ξανθόπουλος, ως γνήσιος μηχανικός, εμβαθύνοντας στην ιστορία, ως την μήτρα του σήμερα, προσομοίαζε την περίοδο που διανύουμε, με εκείνην της μετάβασης από την εποχή του χαλκού στην εποχή του σιδήρου. Τότε, στο διάβα δυο πολύ αιματηρών αιώνων, των περίφημων «σκοτεινών χρόνων», μια ανάλογη στα μέτρα της εποχής τεχνολογική επανάσταση, ανατρέπει την μονοκρατορία των ιερατείων της γνώσης και επιτρέπει την διάχυση της σε ευρύτατα στρώματα. Τότε, μέσα σε μια ριζική ανακατανομή ισχύος, καταστρέφονται πάλαι ποτέ ανίκητες φεουδαρχίες και επιτρέπεται η ανάδυση του νεοφυούς είδους της αρχαιοελληνικής δημοκρατίας.
Το κύριο ζήτημα μας σήμερα ως ελληνισμού είναι αξιακό.
Μετά από επάλληλες ήττες και καταστροφές, χάνουμε την αυτοεκτίμηση μας, μέσα από την εμπέδωση μιας στρέβλωσης του βάθους και βάρους της ιστορίας μας. Θες η πραγματική άγνοια και αμορφωσιά θες η συστηματική και μεθοδευμένη στρέβλωση της αληθινής ιστορίας μας από δεκάδες μηχανισμούς εξουσίας, βρισκόμαστε εδώ. Η απελευθέρωση του μυαλού και τις ψυχής μας από τις δυτικότροπες σειρήνες, προϋποθέτει, να ξαναδούμε τον κόσμο με το αληθινό βλέμμα του Έλληνα και όχι της καρικατούρας του φιλέλληνα.
Ο Διονύσης Σαββόπουλος, σε συναυλία του αφιερωμένη στην μνήμη του Μάνου Χατζηδάκη το 2014, λέει χαρακτηριστικά για την προσωπικότητα και το έργο του, προσδιορίζοντας απαγωγικά το στίγμα της σύγχρονης δυστοπίας μας:
«Αντίσταση μπορεί να είναι και το ίδιο το επίπεδο ενός ανθρώπου. Αν έχει επίπεδο.
Εργάστηκε σκληρά, ΜΕ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΦΡΟΝΗΜΑ, ΜΕ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ ΚΑΤΑΓΩΓΗΣ,
ΜΕ ΑΥΣΤΗΡΟΤΗΤΑ ΑΛΗΘΙΝΟΥ ΜΑΓΚΑ ΚΑΙ ΑΝΑΤΟΛΙΤΗ»
Αυτή η συνείδηση καταγωγής και αυτό το ελεύθερο φρόνημα σπανίζουν σήμερα και είναι αδύνατον το οτιδήποτε θετικό να επισυμβεί αν δεν τα ανακτήσουμε με νικητήριο τρόπο.
Στη ρότα τόσο της ελληνορθόδοξης παράδοσης μας όσο και της σύγχρονης κβαντομηχανικής, οφείλουμε να διεκδικήσουμε το μοναδικό πεδίο ελευθερίας που διαθέτουμε στον σύγχρονο κόσμο, πεδίο που κατοικεί αποκλειστικά στη σφαίρα του αοράτου. Στην αντίθετη περίπτωση θα καταντήσουμε ευτελής αναλώσιμη βορά της τεχνητής νοημοσύνης και των απρόσωπων ψευδοεπιστημονικών μηχανισμών που την αξιοποιούν αποκλειστικά για δικό τους όφελος.
Με άλλα λόγια, οφείλουμε να αξιοποιήσουμε την τεχνητή νοημοσύνη, όχι για να αφανίσουμε αλλά αντίθετα για να στηρίξουμε την αληθινή δημιουργική ανθρώπινη εργασία, γεννώντας τα προς τούτο καταλληλά εργαλεία. Διαθέτουμε ως λαός και τους πόρους και την δυνατότητα.
Ο πολύ ιδιαίτερος τρόπος που ο ελληνικός κόσμος αντιλαμβάνεται και αξιολογεί την σχέση του με τα πράγματα συνιστά είδος μονάκριβο και πολύτιμο σήμερα.
Στην παράδοση του Γρηγόριου Παλαμά και των ησυχαστών, η γνώση είναι αναγκαία αλλά όχι ικανή συνθήκη. Χωρίς το προσωπικό βίωμα και την ζωντανή εμπειρία συνιστά δώρο άδωρον.
Η οντότητα η οποία ενσαρκώνει αυτόν τον τρόπο στη σφαίρα της μεταποίησης είναι εκείνη του τεχνίτη, εκείνου που στ’ αλήθεια εμπλέκεται στην εμπειρία βυθοσκόπησης της ύλης.
Πιο πρακτικά και συνοπτικά μιλώντας, η τεχνητή νοημοσύνη, διαχειριζόμενη ήδη υφιστάμενη ρητή και καταγεγραμμένη γνώση, μοχλεύει στον χώρο του ορατού. Ο τεχνίτης μάστορας γεννά εκ του μηδενός ερωτοτροπώντας με τον χωρο του αοράτου.
Η εποχή μας έχει ανάγκη όσο ποτέ την σύνθεση αυτών των δυο κόσμων, σε αληθινό κόσμο, δηλαδή κόσμημα και κάλλος. Ναι, θα τους ταράξουμε στην ομορφιά και όχι στην δυτικότροπη νομιμότητα. Χωρίς αυτήν οδηγούμαστε σε κοινωνίες γενικευμένης συναισθηματικής και όχι μόνο αναπηρίας.
Σήμερα, σε μια Δύση κλινικά νεκρή, που εφευρίσκει, ευθέως αλληλοτροφοδοτούμενα, δεκανίκια σωτηρίας σε εφευρήματα τύπου 4ης βιομηχανικής επανάστασης, New Green Deal, New European Bauhaus ή ακόμη χειρότερα μιας αποκλειστικά πολεμικής οικονομίας, ο συμφιλιωτικός τρόπος του ελληνικού κόσμου της ανοιχτότητας, προαιώνια γέφυρα Ανατολής και Δύσης, ίσως και να συνιστά μοναδική εναπομείνασα διεθνή σανίδα σωτηρίας. Ας το αντιληφθούμε και ας οχυρωθούμε πίσω από αυτή την φιλότιμη και φιλόδοξη εν συναίσθηση και σκέψη.
Προκειμένου να αναστρέψουμε το κυρίαρχο σκηνικό, οφείλουμε να διαφυλάξουμε ως κόρη οφθαλμού την περιφέρεια της χώρας, καθιστώντας κύριο καθ’ ύλην πεδίο συγκρότησης στρατηγικής την επανακατοίκηση της, με τρόπο που θα αναδύει και δεν θα καταργεί τις πολύμορφες και πολύτροπες ειδοποιές ταυτότητες της.
Η στρατηγική αυτή μπορεί να στηριχθεί μόνο σε μια αληθινά δημιουργική παραγωγική οικονομία, με κορμό τοπικές διεθνούς εμβέλειας παραγωγικές κοινότητες πολύ μικρών επιχειρήσεων.
Μιλάμε για την ριζική μετατροπή της χώρας σε ένα campus πιλοτικών εφαρμογών αληθινά καινοτόμων πολιτειακών και επιχειρηματικών μοντέλων, παραγωγικών σχέσεων και επακόλουθα προϊόντων, προϊόντων που θα απαντούν σε αληθινές ανάγκες, ανάγκες στις οποίες στερείται παντελώς αληθινών απαντήσεων το ετοιμοθάνατο σήμερα διεθνές μαζικό προϊόν με τις οποίες φανταχτερές παραφυάδες του.
Το προϊόν ενός τέτοιου δρόμου δεν μπορεί να είναι άλλο από ένα μονάκριβο, πολύτιμο και διεθνούς αξίας σύγχρονο ειδικό κατά παραγγελία, προϊόν που θα συνθέτει μαστορική με υψηλή τεχνολογία ή αλλιώς και επί της ουσίας, τον φυσικό με τον εικονικό και τον ψηφιακό κόσμο.
Οι επιχειρήσεις αυτές θα λειτουργούν με γνώμονα την συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων μελών τους, τόσο στα ρίσκα και την ευθύνη, όσο και στην ομότιμη αναδιανομή των κερδών, μέσα από μια ανάκτηση της αντίστοιχης πλούσιας ιστορικής κοινοτικής συμμετοχικής εμπειρίας της παραγωγικής μας παράδοσης.
Στόχος συλλογικοί λειτουργικοί μηχανισμοί αναδιανομής πλούτου σε εμπειρία, γνώση και χρήμα με σταδιακή αλλά κομβική κατάργηση του εκτρώματος της μισθωτής εργασίας. Μηχανισμοί που θα κτίζουν στην πράξη σε μικρογραφία, την επιθυμητή και θρυμματισμένη σήμερα, συλλογική πολιτειακή μας υπόσταση. Άλλο δρόμο δεν διαθέτουμε.
Ουδείς θα μας χαρίσει τίποτε. Εμείς θα σηκώσουμε ολόκληρο το βάρος αυτού του φορτίου και ιδιαίτερα οι νεότερες γενιές, με την ηθική και πρακτική στήριξη των παλαιότερων.
Το όποιο Άλλο Κράτος «ονειρευόμαστε» θα προκύψει μόνο μετά τον εμπράγματο βαρύ μόχθο, αυτής μας της επίπονης και επίμονης κρίσιμης αρχικής διαδρομής.
Κάτι το ανάστροφο συνιστά την γλαφυρή, και οδυνηρή παράλληλα, μέγιστη διεθνή φενάκη και αυταπάτη των ημερών μας, φενάκη που κατά βάθος εδράζεται σε μια, φαινομενικά ισχυρή ακόμη, αποικιοκρατική αγγλοσαξονική παράδοση και στον επιθανάτιο ρόγχο της.
